Do literatury renesansu należą ?Pieśni? Jana Kochanowskiego.
Do literatury renesansu należą „Pieśni” Jana Kochanowskiego.
Kochanowski zwraca w nich uwagę na to, że człowiek powinien zachowywać spokój i rozsądny dystans wobec zmian Fortuny, której wyroki są nieodgadnione:
"U Fortuny to snadnie,
Że kto stojąc upadnie;
A który był dopiero u niej pod nogami,
Patrzajże go po chwili, a on gardzi nami."
Pieśń XX (Miło szaleć kiedy czas po temu…) również przedstawia epikurejsko-stoicki model życia. Pojawia się tutaj metafora świata jako teatru, w którym człowiek jest tylko aktorem - marionetką kierowaną przez Boga - Stwórcę i odgrywającą napisaną dla niego rolę. Przeciwwagą dla wyborów Fortuny jest epikurejska zasada "carpe diem": "Dziś bądź wesół, dziś użyj biesiady…". Poeta nie pojmuje ten zasady jedynie w hedonistycznym wymiarze, czyli zachęty wyłącznie do zabawy, lecz nakłania do rozsądku w korzystaniu z uroków życia. Miło szaleć, ale tylko wtedy, kiedy jest ku temu czas. Tylko wówczas można osiągnąć harmonię w życiu, która daje szczęście.
Autor "Fraszek" interesował się również ówczesną rzeczywistością, odwołał się do problemów dotyczących Polski. W 1578 roku wydano "Odprawę posłów greckich", dzieło alegoryczne, pod płaszczykiem realiów starożytnych kryje się sytuacja w ówczesnej Polsce. Kochanowski potępił egoizm, przekupstwo, prywatę. Chwali za to patriotyzm, przestrzega przed błędami politycznymi, jakie mogły doprowadzić do upadku ojczyzny. Poeta był przedstawicielem swojej epoki, uznawany jest za najwybitniejszego reprezentanta poezji humanistycznej.
Kochanowski był najwybitniejszym twórcą epoki renesansu, dbał o kształt swojego stylu, o artyzm języka. Jest autorem ponad 300 fraszek, których tematem było wszystko: miłość, dom, sława, życie dworskie. Są tu anegdoty i scenki obyczajowe, portrety znajomych. Cechuje jej różnorodna tematyka: satyryczna, humorystyczna, poważna, refleksyjna, społeczna. Kochanowski pisał też fraszki na temat sensu życia, zdrowia, piękna przyrody. Fraszki portretowały człowieka towarzyskiego, o wszechstronnych zainteresowaniach. Kochanowski chciał ukazać dwoistość natury ludzkiej poprzez zmienność nastrojów, sytuacji, bogactwo przeżyć.
Jan Kochanowski pisał pieśni od lat sześćdziesiątych XVI wieku. O ile "Fraszki" możemy uznać za swoisty pamiętnik poety, o tyle cykl "Pieśni" przedstawia jego program poetycki i filozoficzny. Kochanowski pisał go przez ponad 20 lat. W sumie uzbierało się tego dwie księgi obejmujące czterdzieści dziewięć pieśni (25 pieśni + 24 pieśni) oraz "Pieśń świętojańską o Sobótce" i Hymn: "Czego chcesz od nas, Panie". Tematyka tych utworów, podobnie jak i "Fraszek", jest niezwykle różnorodna. Obok pieśni biesiadnych, patriotycznych, religijnych, miłosnych, obyczajowych, znajdziemy tutaj także pieśni refleksyjno-filozoficzne, w których Jan z Czarnolasu próbował dać odpowiedź na pytanie: jak żyć, żeby być szczęśliwym? Wzorował się głównie na Horacym, od którego zaczerpnął nazwę i formę gatunku oraz życiową filozofię. Podobnie jak antyczny poeta rzymski i Jan Kochanowski kierował się w swoim życiu zasadą tzw. złotego środka. Łączył ze sobą elementy filozofii epikurejskiej i stoickiej i dodatkowo wplatał do nich chrześcijanizm.
Kochanowski zwraca w nich uwagę na to, że człowiek powinien zachowywać spokój i rozsądny dystans wobec zmian Fortuny, której wyroki są nieodgadnione:
"U Fortuny to snadnie,
Że kto stojąc upadnie;
A który był dopiero u niej pod nogami,
Patrzajże go po chwili, a on gardzi nami."
Pieśń XX (Miło szaleć kiedy czas po temu…) również przedstawia epikurejsko-stoicki model życia. Pojawia się tutaj metafora świata jako teatru, w którym człowiek jest tylko aktorem - marionetką kierowaną przez Boga - Stwórcę i odgrywającą napisaną dla niego rolę. Przeciwwagą dla wyborów Fortuny jest epikurejska zasada "carpe diem": "Dziś bądź wesół, dziś użyj biesiady…". Poeta nie pojmuje ten zasady jedynie w hedonistycznym wymiarze, czyli zachęty wyłącznie do zabawy, lecz nakłania do rozsądku w korzystaniu z uroków życia. Miło szaleć, ale tylko wtedy, kiedy jest ku temu czas. Tylko wówczas można osiągnąć harmonię w życiu, która daje szczęście.
Autor "Fraszek" interesował się również ówczesną rzeczywistością, odwołał się do problemów dotyczących Polski. W 1578 roku wydano "Odprawę posłów greckich", dzieło alegoryczne, pod płaszczykiem realiów starożytnych kryje się sytuacja w ówczesnej Polsce. Kochanowski potępił egoizm, przekupstwo, prywatę. Chwali za to patriotyzm, przestrzega przed błędami politycznymi, jakie mogły doprowadzić do upadku ojczyzny. Poeta był przedstawicielem swojej epoki, uznawany jest za najwybitniejszego reprezentanta poezji humanistycznej.
Kochanowski był najwybitniejszym twórcą epoki renesansu, dbał o kształt swojego stylu, o artyzm języka. Jest autorem ponad 300 fraszek, których tematem było wszystko: miłość, dom, sława, życie dworskie. Są tu anegdoty i scenki obyczajowe, portrety znajomych. Cechuje jej różnorodna tematyka: satyryczna, humorystyczna, poważna, refleksyjna, społeczna. Kochanowski pisał też fraszki na temat sensu życia, zdrowia, piękna przyrody. Fraszki portretowały człowieka towarzyskiego, o wszechstronnych zainteresowaniach. Kochanowski chciał ukazać dwoistość natury ludzkiej poprzez zmienność nastrojów, sytuacji, bogactwo przeżyć.
Jan Kochanowski pisał pieśni od lat sześćdziesiątych XVI wieku. O ile "Fraszki" możemy uznać za swoisty pamiętnik poety, o tyle cykl "Pieśni" przedstawia jego program poetycki i filozoficzny. Kochanowski pisał go przez ponad 20 lat. W sumie uzbierało się tego dwie księgi obejmujące czterdzieści dziewięć pieśni (25 pieśni + 24 pieśni) oraz "Pieśń świętojańską o Sobótce" i Hymn: "Czego chcesz od nas, Panie". Tematyka tych utworów, podobnie jak i "Fraszek", jest niezwykle różnorodna. Obok pieśni biesiadnych, patriotycznych, religijnych, miłosnych, obyczajowych, znajdziemy tutaj także pieśni refleksyjno-filozoficzne, w których Jan z Czarnolasu próbował dać odpowiedź na pytanie: jak żyć, żeby być szczęśliwym? Wzorował się głównie na Horacym, od którego zaczerpnął nazwę i formę gatunku oraz życiową filozofię. Podobnie jak antyczny poeta rzymski i Jan Kochanowski kierował się w swoim życiu zasadą tzw. złotego środka. Łączył ze sobą elementy filozofii epikurejskiej i stoickiej i dodatkowo wplatał do nich chrześcijanizm.